Alfa mierzy wyniki, a beta mierzy zmienność – używane niezależnie lub łącznie, zapewniają sposób oceny ryzyka i zysku. Statystyczne miary „alfa” i „beta” mogą pomóc w zrozumieniu charakterystyki aktywów jakimi są akcje.
Nie musisz uczyć się greckiego alfabetu, aby inwestować na giełdzie, ale zrozumienie terminów alfa i beta pomoże Ci zrozumieć współczynnik ryzyka związany z każdą transakcją.
W tym artykule przyjrzymy się, czym są alfa i beta, jak się je oblicza oraz jaką wartość ma ta wiedza w rozwijaniu Twojej strategii inwestycyjnej. Zbadamy również, jak trzecia metryka, Model Wyceny Aktywów Kapitałowych (CAPM), łączy koncepcje alfy i bety w jedno narzędzie.
Wskazówka: Alfa i beta są kojarzone z akcjami, ale mogą być używane także do analizy funduszy i innych rodzajów aktywów.
Co to jest alfa akcji?
Termin „alfa” w akcjach mierzy nadwyżkę zwrotu z inwestycji w porównaniu z
Przydatność alfy polega na pokazaniu, czy i w jakim stopniu akcja przewyższyła wyniki ogólnego rynku. Jeśli widzisz wspomnienie o alfie akcji, patrzysz na miarę historyczną. Ta historyczna miara nie jest wskazaniem przyszłych wyników.
Zrozumienie alfy pomaga ocenić, czy dana inwestycja przynosi wartość ponad wyniki pasywnego inwestowania w indeks.
Jak obliczyć alfę akcji
Alfa to wskaźnik oparty na analizie porównawczej, dlatego punktem wyjścia jest ustalenie, z którym benchmarkiem należy porównać daną akcję. Im bardziej odpowiedni benchmark, tym trafniejsze wnioski z Twojej analizy.
Jeśli na przykład badasz alfę giganta farmaceutycznego Johnson & Johnson (JNJ), możesz porównać ją z bezpośrednią grupą porównawczą, reprezentowaną przez ETF iShares S&P Global Healthcare Sector. Alternatywnie możesz porównać wyniki firmy w stosunku do innych spólek blue-chip z różnych sektorów, porównując Johnson & Johnson z indeksem Dow Jones 30.
Wskazówka: Analitycy często używają indeksu S&P 500 jako benchmarku w swojej analizie alfy.
Wzór na obliczenie alfy zaczyna się od obliczenia premii za ryzyko danego aktywa. To obliczenie określa różnicę między oczekiwaną
Ostateczne równanie do obliczenia alfy wyraża zależność między stopą zwrotu z danego aktywa (R), stopą zwrotu z porównywalnych aktywów na rynku (Rm), alternatywną stopą wolną od ryzyka (Rf) i betą (β).
Oto obliczenie:
Alfa = R – ((Rf + β(Rm-Rf))
- R = Rzeczywisty zwrot z akcji lub funduszu
- Rf = Stopa zwrotu wolna od ryzyka, np. z obligacji rządowych
- β = Systematyczne ryzyko portfela
- Rm = Referencyjna stopa zwrotu z podobnych aktywów, np. indeksu giełdowego
Poniższy przykład pokazuje, jak działa proces obliczeń i jak ustala się alfę.
- R = 15% – Fundusz ABC inwestuje w brytyjskie akcje o dużej kapitalizacji i osiąga 15% zwrotu w ciągu roku
- Rf = 4% – W tym okresie stopa zwrotu z wolnych od ryzyka kont oszczędnościowych wynosiła 4%
- β = 1,2 –
Zmienność cenowa Funduszu ABC była o 20% większa niż indeksu FTSE 100, co oznacza, że fundusz osiągnął wskaźnik beta na poziomie 1,2 - Rm = 12% – W tym samym okresie FTSE 100, składający się z brytyjskich akcji blue-chip notowanych na giełdzie, odnotował zwrot 12%
Wprowadzenie tych danych do wzoru oblicza alfę:
Alfa = 15% – (4% + 1,2 *(12% – 4%))
Alfa = 15% – (4% + 9,6%)
Alfa Funduszu ABC = 1,4%
Standardowe ramy czasowe używane dla tych czynników to ostatnie 12 miesięcy. Możesz jednak obliczyć wyniki alfy dla akcji na podstawie dowolnych ram czasowych.
Jakie są różne odczyty alfy dla akcji?
Istnieją trzy odczyty alfy, które można wykonać: neutralny, dodatni i ujemny. Neutralny oznacza, że akcje nie osiągnęły wyników gorszych ani lepszych od rynku; dodatni oznacza, że osiągnęły wyniki lepsze od rynku; ujemny oznacza, że osiągnęły wyniki gorsze od rynku.
| Neutralna alfa (0) | Dodatnia alfa (>0) | Ujemna alfa (<0) |
|---|---|---|
| Akcja lub fundusz osiągnął wyniki na tym samym poziomie co benchmark. | Akcja lub fundusz przewyższył wyniki benchmarku, z którym został porównany. | Akcja lub fundusz osiągnął gorsze wyniki w porównaniu z użytym benchmarkiem. |
| Akcja lub fundusz, który zmienił wartość zgodnie z szerszym rynkiem i nie osiągnął lepszych ani gorszych wyników. | Dane potwierdzają historyczne przewyższenie wyników, nie przyszłe, ale akcja lub fundusz może może wymagać dalszej analizy. | To niekoniecznie dyskwalifikuje go z wyboru, ale analiza musiałaby zidentyfikować czynniki mogące spowodować zmianę wyników. |
Co oznacza beta akcji?
Beta to sposób mierzenia zmienności akcji – skali i częstotliwości jej ruchów cenowych w określonym przedziale czasowym. Beta analizuje relację między ryzykiem a potencjalnym zyskiem w nieco inny sposób niż alfa. Polega to na porównaniu zmienności akcji ze zmiennością (ruchami cenowymi) szerszego rynku, zazwyczaj benchmarku specyficznego dla sektora.
Beta bada stosunek ryzyka do zysku akcji w nieco inny sposób niż alfa. Dzięki beta twoja analiza może być w stanie ustalić wielkość potencjalnego wzrostu (lub spadku) akcji w stosunku do jej zmienności.
Przykład: wyobraźmy sobie, że pewna akcja ma betę równą 2. Oznaczałoby to, że jej wartość zmienia się dwukrotnie szybciej niż indeksu. Tak więc, jeśli cały rynek spadnie o 10%, ta akcja powinna stracić 20% swojej wartości. Z drugiej strony, jeśli benchmark wzrósłby o 10%, ta akcja powinna wzrosnąć o 20%.
Wartości beta popularnych akcji
Możemy nieco rozjaśnić ten temat, wykonując analizę beta niektórych najpopularniejszych akcji na rynku. Dane zostały obliczone w okresie ostatnich dwunastu miesięcy i przedstawione w kolejności malejącej.
Akcje o wyższej beta mogą być bardziej popularne w kręgach inwestycyjnych, ale wynika to z faktu, że ich ruchy cenowe są warte uwagi, a nie z tego, że dobrze pasują do Twojego portfela.
- eta akcji NVIDIA (NVDA) – 2,1101
- Beta akcji Amazon (AMZN) – 1,4517
- Beta akcji Adobe Inc. (ADBE) – 1,2134
- Beta akcji General Motors Co. (GM) – 1,0839
- Beta akcji Johnson & Johnson (JNJ) – 0,1552
Źródło: eToro
*Dane aktualne na dzień 22 września 2025 r.
Jak obliczyć wartość beta akcji?
Miary beta akcji można znaleźć online, , na przykład używając zakładki Finanse przeglądając daną akcję na eToro. Warto jednak również zrozumieć mechanizm obliczania bety, co wprowadza pojęcia
Wariancja: Oblicza, jak bardzo cena aktywa odchyliła się od swojej długoterminowej średniej ceny w określonym czasie. Aktywo o wysokiej wariancji doświadcza większych i częstszych ruchów cenowych niż to o niższej wariancji.
Kowariancja: Ilustruje charakter związku między zwrotami z aktywa a zwrotami z szerszego rynku. Pozytywna
Wskazówka: Im dalej odczyt kowariancji od zera, tym silniejszy związek między aktywem a benchmarkiem.
Aby ustalić betę:
- Oblicz zwroty zarówno akcji (Rs), jak i benchmarku (Ri) w określonym okresie
- Oblicz wariancję zwrotów benchmarku
- Oblicz kowariancję zwrotów akcji ze zwrotami benchmarku
Oto obliczenie:
Beta = Kowariancja (Rs, Ri) / Wariancja (Ri)
- Rs = zwrot z akcji
- Ri = zwrot z indeksu benchmarkowego
Jakie są różne odczyty beta dla akcji?
Istnieją trzy możliwe odczyty beta: neutralny, dodatni i ujemny. Akcja z neutralną betą ma taką samą zmienność cenową jak benchmark, z którym jest mierzona. Ta z betą >1 ma wyższą zmienność niż benchmark, a ta z ujemną betą jest mniej zmienna.
| Neutralna beta (=1) | Dodatnia beta (>1) | Ujemna beta (<1) |
|---|---|---|
| W wyznaczonym przedziale czasowym ta akcja lub fundusz wykazał poziomy ryzyka zgodne z ogólnym rynkiem. | Akcja lub fundusz ma wyższy współczynnik ryzyka. Historyczne ruchy cenowe były bardziej zmienne niż te użytego benchmarku. | W danym okresie cena akcji lub funduszu była mniej zmienna niż benchmark. |
Czym jest CAPM?
CAPM (model wyceny aktywów kapitałowych) to zależność między ryzykiem inwestycji w aktywo a oczekiwaną stopą zwrotu, np. z akcji. Model CAPM można łączyć z analizą techniczną i fundamentalną, aby uwzględnić ryzyko w prognozach zysków.
Wskazówka: Model wyceny aktywów kapitałowych (CAPM) warto uwzględnić przy obliczaniu współczynnika ryzyka inwestycji w akcje.
Podstawowym celem CAPM jest uwzględnienie wskaźników alfa i beta akcji oraz połączenie elementów obu tych wskaźników w celu uzyskania ogólnego obrazu ryzyka i kosztu kapitału. Patrząc na te elementy w połączeniu z równaniem CAPM, można lepiej zrozumieć podejmowane decyzje inwestycyjne.
Jak obliczyć CAPM?
Narzędzia potrzebne do obliczenia CAPM obejmują wskaźniki stanowiące część równań alfa i beta, które zostały już przedstawione
- Określ stopę wolną od ryzyka. Na przykład, stopę zwrotu z obligacji rządowych.
- Oblicz beta.
- Określ premię za ryzyko rynkowe (MRP) – jest to dodatkowy zwrot, jaki inwestor otrzyma (lub spodziewa się otrzymać) za posiadanie aktywów o wyższym ryzyku niż aktywa wolne od ryzyka. MRP = oczekiwana stopa zwrotu – stopa wolna od ryzyka.
Wzór CAPM: Oczekiwana stopa zwrotu = stopa wolna od ryzyka + (beta x premia za ryzyko rynkowe)
Przykład: dla β=1,9, stopy wolnej od ryzyka 5% i zwrotu rynku 12%, CAPM wynosi 32,1%.
Alfa informuje nas, czy dana inwestycja przynosi na tyle dobre wyniki, że warto w nią zainwestować.
Podany przykład ma charakter wyłącznie poglądowy. Nie uwzględnia on aktualnych warunków rynkowych, opłat, spreadów, kosztów wymiany walut ani żadnych innych czynników transakcyjnych lub innych, które mogą mieć wpływ na rzeczywiste wyniki inwestycyjne.
Zalety i wady modelu CAPM
| Zalety CAPM | Wady CAPM |
| Pokazuje ogólny obraz ryzyka i kosztu kapitału | Zbytnio upraszcza rynki finansowe |
| Łatwy w użyciu | Trudno określić współczynnik beta |
| Pomaga zrozumieć decyzje inwestycyjne | Opiera się na zbyt wielu założeniach |
Podsumowanie
Zrozumienie ryzyka i zmienności jest kluczowe dla zarządzania portfelem inwestycyjnym. Nauka obliczania alfa i beta to tylko część wiedzy, której potrzebujesz.
Greckie litery w finansach pomagają zrozumieć ryzyko inwestycyjne. To przydatna terminologia dla każdego inwestora, który chce poznać zmienność i współczynnik ryzyka własnych inwestycji.
Dowiedz się więcej o analizie portfela na eToro Academy.
Niniejsze treści mają charakter wyłącznie edukacyjny i nie powinny być traktowane jako porada inwestycyjna, osobista rekomendacja, oferta lub zachęta do kupna bądź sprzedaży jakichkolwiek instrumentów finansowych.
Podczas przygotowywania niniejszego materiału nie uwzględniano konkretnych celów inwestycyjnych ani sytuacji finansowej. Nie został on sporządzony zgodnie z wymogami prawnymi i regulacyjnymi dotyczącymi promowania niezależnych badań.
Nie wszystkie instrumenty finansowe i usługi, o których mowa, są oferowane przez eToro, a wszelkie odniesienia do historycznych wyników instrumentów finansowych, indeksów lub konfekcjonowanych produktów inwestycyjnych nie stanowią gwarancji przyszłych wyników i nie należy ich w ten sposób interpretować. Dostępność wszystkich wyżej wymienionych produktów i usług może różnić się w zależności od jurysdykcji i kraju.
eToro nie gwarantuje oraz nie ponosi odpowiedzialności względem dokładności lub kompletności treści niniejszego przewodnika. Zanim zainwestujesz jakikolwiek kapitał, upewnij się, że rozumiesz ryzyko związane z jego obrotem. Nigdy nie ryzykuj więcej niż jesteś gotów stracić.
FAQ
- Co oznacza „szukanie alfy” (seeking alpha)?
-
To strategia, w której inwestor dąży do osiągnięcia wyników lepszych od rynku. Alfa wskazuje, czy zwrot z inwestycji przekracza ten, który przewidywałby współczynnik beta. Można ją stosować łącznie z innymi wskaźnikami oceny portfela związanymi z ryzykiem, takimi jak beta i odchylenie standardowe. - Dlaczego beta jest przydatna?
-
Beta informuje o ryzyku i potencjalnym zwrocie — jak bardzo cena akcji może się zmieniać. Pomaga odpowiedzieć napytanie: „Ile jestem gotów zaryzykować dla danego zysku?”, ponieważ wyższe ryzyko oznacza potencjalnie wyższy zysk i odwrotnie. W zależności od tolerancji ryzyka inwestora, akceptowana zmienność aktywów jest zmienna.
- Czym jest zarządzanie ryzykiem finansowym?
-
To proces identyfikowania i minimalizowania ryzyka inwestycyjnego. Nie chodzi o całkowitą eliminację ryzyka — bo bez niego nie ma potencjalnych zysków — lecz o dopasowanie poziomu ryzyka, poprzez strategię inwestycyjną i narzędzia,, do Twojej sytuacji finansowej i celów inwestycyjnych. - Czym jest beta hedging?
-
Beta hedging to proces obniżania ogólnej bety portfela poprzez rotację pozycji akcji, tak aby wartości beta poszczególnych aktywów wzajemnie się kompensowały. W najczystszej postaci beta hedging skutkowałby łączną betą całego portfela wynoszącą 1,0, mimo że poszczególne pozycje miałyby zarówno wysokie, jak i niskie wartości beta.
- Jaki jest dobry wynik alfa?
-
Będzie się on różnić w zależności od osobistych celów i tolerancji ryzyka. Inwestor dzienny, który jest gotowy stracić cały swój kapitał, stosując agresywne strategie krótkoterminowe, będzie celował w akcje o wyższej alfie niż inwestor typu „kup i trzymaj” przygotowujący się do emerytury. Ogólnie rzecz biorąc, dobra alfa to taka, która jest większa od zera.